Zie Zo Zoogdier
ZOOGDIER GEZIEN?! Doe mee op 15 en 16 oktober 2011! Laat ons weten welke zoogdieren je gezien hebt!
De Zoogdierenwerkgroep van Natuurpunt probeert het wel en wee van onze Vlaamse zoogdieren op te volgen. Geen eenvoudige klus, want zoogdieren laten zich een stuk moeilijker zien dan bijvoorbeeld vlinders of vogels. Ze zijn immers vaak erg schuw en eerder actief tijdens de nacht, wanneer de meeste mensen slapen. Net omwille van die schuwheid is het lastig om een klare kijk te krijgen op hun verspreiding. Daarom willen we onze zoogdieren extra in de kijker plaatsen. De tweejaarlijkse 'Zie Zo Zoogdier'-campagne heeft tot doel zoveel mogelijk waarnemingen van onze meest algemene zoogdieren in te zamelen. Tel je mee, dan breng je niet alleen de zoogdieren in kaart, maar je geeft ons ook nuttige informatie om hen nog beter te beschermen.
De eekhoorn in de kijker
Tijdens deze tweede editie van Zie Zo Zoogdier gaan we speciaal op zoek naar de eekhoorn. Met zijn – meestal – roodbruine vacht, zijn borstelige pluimstaart en zijn oorpluimen ziet de eekhoorn er niet alleen erg aaibaar uit, maar is hij niet met andere zoogdieren te verwarren. Bovendien is het één van de weinige zoogdiersoorten die gemakkelijk overdag te zien zijn - zeker 's ochtends en 's avonds. De eekhoorn heeft zich goed aangepast aan het samenleven met mensen. Hoewel hij nog steeds graag in grotere bossen woont, vinden we hem ook heel dikwijls in parken en zelfs in heel wat tuinen. Voorwaarde is wel dat er voldoende vruchtdragende bomen in de buurt zijn, want de eekhoorn eet graag noten (hazelnoten, beukennoten, walnoten), kastanjes en zaden van dennen en sparren. Je kan aan de hand van vraatsporen aan dennenappels en noten vaststellen of er eekhoorns in jouw buurt aanwezig zijn.
Dicht bij de mens wonen heeft ook wel enkele nadelen voor de eekhoorn, zoals vaak wegen moeten oversteken. Zeker in de paarperiode, wanneer de eekhoorns wat minder alert zijn voor auto’s, vallen er vaak verkeersslachtoffers. Soms bieden speciale eekhoornbruggen plaatselijk wel een oplossing, maar dit is niet overal mogelijk.
Welke andere zoogdieren kan je nog spotten?
Het zoogdierentelweekend spitst zich toe op 13 vrij algemene zoogdiersoorten: eekhoorn, egel, mol, haas, konijn, huismuis, bosmuis, huisspitsmuis, vos, steenmarter, bunzing, ree en dwergvleermuis. De grootste kans om ze waar te nemen heb je in de vroege ochtend of in de avondschemering. Dan zijn ze namelijk wat actiever dan de rest van de dag.
Andere soorten verraden zichzelf dan weer door de sporen die ze nalaten (denk maar aan een molshoop, een egelkeutel of een aangeknaagde hazelnoot). Maar ook via verkeersslachtoffers of via prooien die poeslief achterlaat aan de achterdeur kom je te weten waar welke zoogdieren voorkomen.
Hoe meedoen?
Meedoen is eenvoudig: ga tijdens het zoogdierentelweekend op zoek naar zoogdieren of hun sporen in je tuin of je favoriete wandelgebied. Als je een zoogdier(spoor) opmerkt, zoek dan op welke soort het is en laat het ons weten. Meer info over de 13 doelsoorten en alle andere zoogdiersoorten die in Vlaanderen voorkomen, vind je in onderstaande ZieZoZoogdier-brochure en op de soortenrubriek van deze website. Als je niet zeker bent om welke zoogdiersoort het gaat, kan je meer uitleg geven over je waarneming, zodat wij op basis van een aantal kenmerken misschien de soort kunnen bepalen. Foto's toevoegen van het dier of sporen zoals pootafdrukken, vraatsporen of keutels mag ook altijd! Je kan ook bijleren over de herkenning van zoogdiersoorten en over inventarisatiemethodes door deel te nemen aan de activiteiten die tijdens het telweekend georganiseerd worden.
Er zijn verschillende mogelijkheden om je waarnemingen door te geven:
- bij voorkeur via onze invoermodule binnen Waarnemingen.be
- via het formulier in de ZieZoZoogdier-brochure
- deze vind je bij het Natuur.blad van september
- je kan de brochure ook aanvragen via info@ziezozoogdier.be of bij Natuurpunt Studie, Zie Zo Zoogdier, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen
- of je kan de recentste brochure hier downloaden
- indien je niet enkel aantallen en gedrag van de 13 doelsoorten wil doorgeven, maar ook meer details (bv. leeftijd), foto's, opmerkingen en andere soorten wil toevoegen, dan kan dit door in te loggen op Waarnemingen.be
Omdat zoogdieren niet altijd gemakkelijk waar te nemen zijn, bestaat de kans dat je er helemaal geen te zien krijgt tijdens ons telweekend. Dit kan je melden door onder een bepaalde soort als aantal "0" in te vullen. Maar geen nood, je kan ook altijd je zoogdierenwaarnemingen van buiten het telweekend doorgeven. Dit kan via hoger vermelde kanalen of opsturen naar de Zoogdierenwerkgroep, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen, info@zoogdierenwerkgroep.be.
Veel plezier en alvast bedankt!
Zoogdiervriendelijke tuintips
In een natuurlijke tuin met de nodige wilde hoekjes en veel variatie in kruiden-, struik- en boomsoorten vinden niet alleen zoogdieren, maar ook allerlei andere dieren een thuis. Hiermee lever je meteen een bijdrage aan het behoud van de biodiversiteit om je heen. Hieronder vind je allerlei info om je tuin zoogdiervriendelijk in te richten.
- Voorzie nest- en schuilgelegenheid in de vorm van een takkenhoop, een houtstapel, een holle boom, een berg losse bladeren, een oud schuurtje of zolder, een dichte kruid- en struikbegroeiing en allerlei klimplanten (zeker ook groenblijvende zoals klimop). Ook kunstmatige schuilplaatsen zoals een eikelmuisnestkast of egelhuisje worden graag in gebruik genomen.
- Hoe meer voedselbronnen in je tuin, hoe meer (zoog)diersoorten je er zal aantreffen. Voor de insecteneters voorzie je allerlei bloemen die insecten aantrekken, voor de planteneters de nodige kruidachtige gewassen, voor de vruchteneters allerlei fruit-, bessen- en notendragende struiken en bomen. Ook slakken en regenwormen worden graag gegeten. En de (zoog)dieren die je hiermee aantrekt, zijn dan op zich weer een lekkere maaltijd voor de vleeseters. Denk er wel aan dat je je ren voor kippen en ander pluimvee goed afsluit of de dieren 's avonds opsluit in het kippenhok, want het is niet de bedoeling dat zij ook ten prooi vallen (voor meer info hierover: steenmarter en vos).
- Zorg ook dat er ergens een vijvertje of badje met water staat, zodat (zoog)dieren kunnen drinken. Let er wel op dat de zijkanten voldoende glooiend zijn of dat er een uitstapje is (gewoon een plank erin leggen is meestal al voldoende), zodat ze er weer uit kunnen klimmen en niet verdrinken.
- Gebruik geen herbiciden of pesticiden, want die krijgen de dieren allemaal mee binnen met hun voedsel. De sproeimiddelen stapelen zich zo op in de voedselketen met vaak nefaste gevolgen. Er bestaan heel wat alternatieve methoden, meer info op www.durftuinierenzonder.be. Zonder is gezonder, ook voor jezelf!
In het Natuur.blad van juni 2009 verscheen een artikel over "Tuinieren voor vleermuizen", dat je hier kan downloaden. Ook op www.natuurpunt.be/tuin vind je allerlei natuurvriendelijke tuintips.
Georganiseerde activiteiten
Wil je in groep naar zoogdieren zoeken, dan kan je op verschillende plaatsen in het land terecht:
zaterdag 15 oktober
Kasteel Wallemote/Wolvenhof, Izegem
19.00 u: Powerpoint over vleermuizen in het kasteel Wallemote
20.00 u: Geleide wandeling in en rond het park op zoek naar zoogdieren
Vangen van muizen met live-traps
Opsporen van vleermuizen met batdetectoren
Bourgoyen-Ossemeersen, Gent (bezoekerscentrum - Driepikkelstraat 32)
20:00 u: Wandeling van de duisternis met bijzondere aandacht voor zoogdieren
zondag 16 oktober
Feest in ’t Bos - Doeveren (ingang Sijslostraat, Waardamme)
11.00 - 17.00 (doorlopend): workshop 'braakballen pluizen' + zoogdiereninformatiestand
verder diverse andere activiteiten
zondag 23 oktober
Tennisclub Ter Heyde, Herentals
14.00 u: Eekhoornwandeling
Informeer je over onze zoogdieren
Meer gedetailleerde informatie over zoogdieren in jouw omgeving vind je in:
- Zoogdierenatlas: Zoogdieren in Vlaanderen. Ecologie en verspreiding van 1987 tot 2002
- folders en brochures: over "Gebolder op zolder - kleine zoogdieren in en om huizen", "Natte pootjes - Zoogdieren in en om het water", de hamster, de hazelmuis, de eikelmuis, de waterspitsmuis en vleermuizen in forten
- folders en technische fiches: over "Vos of steenmarter op bezoek?", "Vleermuizen op zolders", "Vleermuizen in huis" en nog veel meer
- Natuur.winkel: zoek bv. op "zoogdieren", "vleermuizen" of "muizenval", dan vind je allerlei zoogdierenboeken, veldkaarten, live traps, batdetectoren enzomeer
- op www.telmee.be vind je allerlei aanraders onder... "Aanraders"
